PFAS-vrij koken: wat je moet weten over je pannen

PFAS — voluit poly- en perfluoralkylstoffen — zitten in vrijwel elke standaard anti-aanbakpan. Wil je direct verder? Bekijk onze selectie PFAS-vrije pannen. Ze zorgen ervoor dat je ei niet plakt, maar ze hebben een prijs: PFAS breken in het milieu nooit af en stapelen zich op in je lichaam. De stoffen worden in verband gebracht met hormoonverstoring, een verzwakt immuunsysteem en een verhoogd risico op bepaalde kankers.

Wat zijn PFAS precies?

PFAS is een verzamelnaam voor meer dan 10.000 chemische stoffen. De bekendste — PFOA en PFOS — zijn inmiddels verboden, maar fabrikanten gebruiken nu vaak vervangers (zoals GenX) die net zo problematisch lijken te zijn. Teflon is een merknaam voor één type PFAS-coating (PTFE).

Waarom is het in pannen een probleem?

Bij normaal gebruik lekken kleine hoeveelheden PFAS in je eten. Maar:

• Boven de 260°C breken de coatings af en komen giftige dampen vrij.
• Bij krassen in de pan komt extra coating los.
• Versleten pannen zijn de grootste lekkers.

Welke alternatieven zijn er?

Gietijzer

Gaat een leven lang mee, ontwikkelt vanzelf een natuurlijke anti-aanbaklaag, en geeft zelfs een beetje ijzer af aan je eten.

Roestvrij staal (RVS)

Perfect voor bakken, braden en stoofgerechten. Heeft een korte leercurve maar is onverwoestbaar.

Keramiek (echte keramische coating)

Let op: veel "keramische" pannen bevatten alsnog PFAS. Zoek naar pannen die expliciet PFAS-vrij gecertificeerd zijn.

Koolstofstaal

Lichter dan gietijzer, snel heet, ideaal voor wokken en bakken.

Pros en cons op een rij

Voordelen PFAS-vrij koken

• Geen blootstelling aan giftige stoffen
• Pannen gaan vele malen langer mee
• Beter voor het milieu (PFAS zijn "forever chemicals")

Nadelen

• Korte aanpassingsperiode (techniek met RVS)
• Iets duurder in aanschaf, maar veel goedkoper per jaar gebruik

Hoe herken je PFAS in een pan?

Termen die wijzen op PFAS: Teflon, PTFE, PFOA-vrij (let op: alleen PFOA-vrij betekent niet PFAS-vrij), non-stick coating. Echte alternatieven dragen labels als 100% PFAS-free, ceramic only, cast iron of carbon steel.

Wat doe je met je oude pannen?

Goede coating, geen krassen, gebruik je gewoon op tot ze versleten zijn op laag tot middelhoog vuur. Kapotte coating? Vervang direct. Lever oude pannen in bij de milieustraat — niet bij het oud ijzer thuis verbranden.